نشست «اسطوره در تئاتر» با حضور بهمن نامورمطلق، اسطوره‌شناس و استاد دانشگاه، علی عباسی، نشانه‌شناس و پژوهشگر حوزه روایت و اسطوره، مهدی نصیری، نمایشنامه‌نویس و کارگردان تئاتر، و آرزو حسینی اقبال، پژوهشگر تئاتر، برگزار شد.
بهمن نامورمطلق در این نشست با ابراز خرسندی از اجرای چند نمایش اسطوره‌ای در روزهای اخیر، گفت: نمایش‌های «آرش»، «سیاوش» و «پسران فریدون» از روایت‌های مهم اسطوره‌ای فرهنگ ایران اقتباس شده‌اند و هر سه، داستان‌هایی تراژیک درباره بحران، فروپاشی نظم و فداکاری قهرمانان برای بازگرداندن آن را روایت می‌کنند.
وی با اشاره به مضامین این آثار اظهار کرد: در «پسران فریدون»، نزاع قدرت به قتل ایرج و برهم خوردن نظم می‌انجامد؛ در روایت آرش، فداکاری او به بن‌بست نبرد ایرانیان و تورانیان پایان می‌دهد و در داستان سیاوش نیز از میان رفتن نظم اخلاقی و کشته شدن ناجوانمردانه این قهرمان به تصویر کشیده می‌شود.
این اسطوره‌شناس افزود: این روایت‌ها بخشی از تجربه فرهنگی ایرانیان هستند و حافظه ملی در هر سه نمایش نقشی کلیدی دارد. دو اثر «سیاوش» و «پسران فریدون» از شاهنامه برگرفته شده‌اند، اما روایت آرش از اسطوره‌های مهم ایرانی است که در شاهنامه حضور ندارد.
نامورمطلق با تأکید بر ضرورت صیانت از میراث اسطوره‌ای کشور گفت: اسطوره‌ها بخش کانونی هویت فرهنگی ما هستند و نباید به هر شکلی با آن‌ها برخورد کرد. وظیفه داریم حتی در برابر هنرمندانی که به سراغ اسطوره‌ها می‌روند، از این میراث دفاع کنیم؛ زیرا اسطوره‌ها به اندازه مرزهای کشور اهمیت دارند.
وی ادامه داد: هنرمندی که می‌خواهد به اسطوره‌ها بپردازد، باید شناختی عمیق از آن‌ها داشته باشد. اسطوره‌ها نباید به ابزاری برای ایدئولوژی یا گیشه تبدیل شوند؛ چراکه چنین رویکردی می‌تواند آسیب‌های بسیاری به همراه داشته باشد.
این استاد دانشگاه با بیان اینکه تئاتر باید پاسخگوی نیازهای امروز باشد، اظهار کرد: تئاتر خلاق اثری است که بتواند مسائل امروز را مطرح و به حل آن‌ها کمک کند. اگر نمایش‌های امروز صرفاً ما را به گذشته بازگردانند، وظیفه خود را به‌درستی انجام نداده‌اند؛ هنر باید مخاطب را با مسائل جامعه امروز پیوند دهد.
وی با اشاره به نقش اسطوره‌ها در انسجام اجتماعی افزود: جامعه برای حفظ همبستگی به اسطوره‌های جمعی نیاز دارد و اسطوره‌ها ارزش‌هایی فراتر از زمان دارند. به‌روزرسانی این روایت‌ها می‌تواند ارتباط نسل امروز را با نسل‌های گذشته حفظ کند.
در ادامه نشست، علی عباسی، عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی، با اشاره به مؤلفه‌های شکل‌گیری آثار هنری شاخص گفت: حضور اسطوره، مذهب و ساختارهای کلان اجتماعی می‌تواند در شکل‌گیری یک اثر هنری برجسته نقش داشته باشد.
وی درباره نمایش «سیاوش» به کارگردانی حسین پارسایی اظهار کرد: در این اثر، روایت حماسی جایگاه مهمی دارد و وجود کنش در داستان می‌تواند اثر را به اسطوره نزدیک‌تر کند. اسطوره از نمادها تشکیل شده است و اصل آن باید در بستر روایت و کنش حضور داشته باشد.
مهدی نصیری، استاد دانشگاه، نمایشنامه‌نویس و کارگردان تئاتر نیز با اشاره به تلاش اجراهای اخیر برای بازنمایی هویت ملی، بازتعریف اسطوره‌ها در راستای تولید ارزش‌های ملی را مهم دانست.
وی با بیان اینکه تئاتر ایران در مقایسه با ادبیات از ظرفیت‌های آن کمتر بهره برده است، گفت: تلاش‌های متعددی برای اقتباس از ادبیات و آثار حماسی صورت گرفته و امید می‌رود این روند در آینده نتایج بهتری به همراه داشته باشد.
نصیری همچنین آگاهی قهرمان حماسی از سرنوشت خود را از ویژگی‌های مهم این شخصیت‌ها دانست و به آگاهی سیاوش از اتفاقاتی که در انتظار اوست، اشاره کرد.
در پایان این نشست، نامورمطلق از حاضران دعوت کرد نمایش «کوروش» به کارگردانی نادر برهانی‌مرند را که در تئاتر شهر روی صحنه است، تماشا کنند.
نظر شما